Deze vergunningsaanvraag werd meermaals op de Herentalse gemeenteraad ter sprake gebracht door gemeenteraadslid Guy Paulis:“De aanvraag leek me immers niet in overeenstemming met de principes zoals bepaald in de omzendbrief van de Vlaamse regering i.v.m. het afwegingskader en de randvoorwaarden voor de inplanting van windturbines (lees hier). Want de aanvraag omvatte de oprichting van 2 windturbines, terwijl het uitgangsprincipe bundeling is. Vanaf minimum 3 windturbines is er sprake van een cluster. Bedoeling is uiteraard om windmolens (en de nodige randinfrastructuur) te concentreren op locaties waar het rendement het grootst is én de overlast het kleinst. Stedenbouw verwijst nu uitdrukkelijk naar die omzendbrief.”

Ook de té grote afstand van de geplande windturbines t.o.v. het Albertkanaal (ca. 200 meter) werd door Stedenbouw als een argument aangehaald om de vergunning te weigeren. Guy Paulis: “Ook dit leek mij evident, aangezien een inplanting vlak naast een bestaand kanaal of autosnelweg toch te verkiezen valt boven een ongerept openruimte gebied (zoals de omgeving van de Honingstraat; de aanvraag omvatte ook het kappen van een bos).”

Het schepencollege van Olen gaf trouwens eerder een negatief advies op de aanvraag, het Herentalse schepencollege oordeelde wel positief… Paulis: “In Herentals wordt nu al vele jaren lippendienst bewezen aan windmolens, maar in de praktijk rijdt elk dossier zich telkens vast. Als het schepencollege écht windmolens wil op het Herentalse grondgebied, dan moet er eindelijk een globale visie ontwikkeld, en een specifieke studie opgemaakt worden met aanduiding van zones voor windturbines.”

Recent werd de knoop doorgehakt. Guy Paulis: “AWV heeft beslist mee te stappen in de studie voor het masterplan van de stationsomgeving. De vraag naar een ondertunneling van de Poederleeseweg t.h.v. de ovonde en de watertoren, zal in dit kader besproken worden. AWV heeft wel aangegeven dat het meestappen in de studie nog geen akkoord over een mogelijke ondertunneling van de spoorweg behelst… Afwachten dus, maar de betrokken diensten zitten nu (eindelijk) samen aan tafel voor een concrete studie, en dat op zich is al positief en toch een stapje voorwaarts t.o.v. het verleden. Iedereen weet dat de combinatie van de spooroverweg met een drukke baan als de Poederleeseweg elke dag weer voor veel verkeersellende zorgt. Hopen nu maar dat er een degelijk plan uit de bus komt, en dat het ook echt uitgevoerd wordt!”

Gezien de toch zeer specifieke ligging (vlakbij uniek natuurgebied) is dit toch merkwaardig! Guy Paulis: “Het Herentalse schepencollege werpt zich als (niet-) vergunningverlener her en der in de stad op als ‘beschermer’ van gronden en gebieden, en steekt ontwikkelaars soms stokken in de wielen. Maar voor een gebied waarvan het grootste gedeelte in (semi-)publieke eigendom is, worden die bekommernissen blijkbaar volledig opzij gezet en neemt men zelfs zélf het initiatief om aan projectontwikkeling te doen. Ondanks dat betrokken gebied tot op heden uit ongerepte beemden bestaat en dus vlakbij prachtige natuur gelegen is.”

Het lijkt wel een project uit de jaren ’60-’70, ook al omdat het ver buiten het stadscentrum ligt… Paulis: “Uiteraard zal ik dit dossier verder met argusogen volgen. Welke dichtheid van bebouwing wil men nastreven? Wat is de draagkracht van dat gebied? Welke woningtypologie? Wat met de waterhuishouding (het zijn nooit-bebouwde beemden, zeker in de winter zijn het doornatte gronden)? Wat met de mobiliteitsontsluiting (de enige ontsluiting voor de 150 nieuwe wooneenheden zou langs een zijstraatje van de Lichtaartseweg zijn; die baan en de ovonde aan Wellens zijn trouwens nu al oververzadigd)? En de cruciale vraag: waarom geeft het schepencollege überhaupt opdracht om dit gebied te ontwikkelen!? Het is niet meer dan vanzelfsprekend dat het schepencollege openheid geeft in dit dossier, op alle aspecten. Spontaan doet men het helaas blijkbaar niet, dus zal ik deze problematiek aankaarten op de volgende gemeenteraad.”

Uiteraard zal die nieuwe doorsteek enkel voor voetgangers of fietsers bestemd zijn. Guy Paulis: “Maar van de gelegenheid zou óók gebruik gemaakt kunnen worden om de capaciteit van de parking achter ‘t Hof enigszins uit te breiden. Hopelijk maakt men trouwens eveneens snel werk van de aanpalende parkeerplaatsen achter het nieuwe hotel Karmel, want nu wordt dat terrein bij de minste regenval in één grote plas herschapen… En ook meer en betere verlichting van die omgeving is nog welkom. Via enkele kleinere ingrepen kan er zeker meer aangename parkingfaciliteit gecreëerd worden, die ten goede zou komen aan het ganse stadscentrum!”

Onlangs vernam Guy Paulis dat er een studiepiste verkend wordt met ‘een open sleuf’ en ‘ventwegen’, meer bepaald m.b.t. het gedeelte van de Poederleeseweg nabij de spooroverweg. Daarom polste hij eens bij Vlaams minister van Mobiliteit en Openbare Werken Crevits naar de stand van zaken van dit dossier. Paulis: “Euroimmostar, het studiebureau van de NMBS, bestudeert een oplossing voor de stationsomgeving van Herentals in opdracht van de stad Herentals, de NMBS-holding Infrabel en De Lijn. Uit deze studie komt naar voor dat een ongelijkvloerse kruising van de Belgiëlaan met de spoorwegen ter hoogte van het station noodzakelijk is. Door deze ongelijkvloerse kruising wordt er echter een sluipweg gecreëerd die het verkeer van de ring door het centrum leidt om zo de ovonde t.h.v. kledingzaak Wellens te ontwijken. Om dit te vermijden, is ook een oplossing van de verkeersproblemen bij de ovonde noodzakelijk. Deze oplossing begint bij het opheffen van de spoorwegovergang. Een ongelijkvloerse kruising zal dus ook op deze kruising noodzakelijk zijn. Naar aanleiding van bovenstaande voorlopige uitkomst werd aan het Agentschap Wegen en Verkeer (AWV) de vraag gesteld om mee te participeren in deze studie. AWV moet echter nog een standpunt innemen. Met andere woorden: de onzekerheid blijft.”

Aan het kruispunt van de Poederleeseweg met de Olympiadelaan wordt trouwens nog steeds onderzocht of een linksafslagstrook mogelijk is, komende vanaf de spoorwegovergang. Indien dit haalbaar is, zal deze samen met het structureel onderhoud van de baan worden uitgevoerd. Maar een concrete timing voor die werken kon de minister helaas niet geven.

Guy Paulis, gemeenteraadslid in Herentals: “Een mooi initiatief. Althans in theorie! Want in de praktijk komt er dezer dagen weinig van in huis voor mensen die nu een dossier openden… De behandeling van dat dossier zal immers pas gebeuren in 2012. Vreemd, want de dienst werd pas voor de zomer van 2011 opgestart, een historische wachtlijst is er dus niet. Het grote probleem is nu dat het niet alleen een extra winter wachten is. Maar eind december vallen ook diverse premies en voordelen weg. Wie dus nu vanuit IOK de boodschap krijgt dat men op de wachtlijst belandt ‘tot ergens in 2012′, kan meteen die premies en voordelen op zijn buik schrijven.”

IOK maakte dus vele burgers blij met een dode mus. Guy Paulis: “Kleurrijke folders worden rondgedeeld en propaganda-avonden worden ingericht om een aanlokkelijke service aan te bieden, die vandaag in realiteit echter geenszins waargemaakt kan worden. Want ergens in 2012 zal zo’n dossier dan hopelijk wel in orde komen, oké, maar het financiële plaatje zal er lang niet meer zo voordelig uitzien voor de betrokkenen. Ik betreur deze gang van zaken sterk. IOK schatte de problematiek duidelijk fout in en liet na tijdig de nodige maatregelen te nemen om de huidige toestand te verhelpen. Alle overheden hebben de mond vol van energiebesparen, maar een efficiënte aanpak is soms ver te zoeken. Blijkbaar heeft deze intercommunale helemaal geen lessen getrokken uit bijv. de zonnepanelen-saga… ”

De Vlaamse ministers Schauvliege en Crevits gaven recent een gezamenlijk antwoord. Letterlijk geciteerd: “Algemeen: Op dit moment loopt er in functie van de opmaak van een ruimtelijk uitvoeringsplan voor de realisatie van een leidingstraat om ondergrondse leidingen vergunbaar te maken tussen Herentals en Ham een planMER-procedure. Het plan-MER wordt opgemaakt volgens de procedure van het Besluit van de Vlaamse Regering van 18 april 2008 betreffende het integratiespoor voor de milieueffectrapportage over een ruimtelijk uitvoeringsplan (B.S 30/05/2008. De Nota voor Publieke Consultatie (NPC) werd, zoals dat voorzien is, door de dienst Mer van het departement LNE volledig verklaard op 31 augustus 2010. De volledig verklaarde NPC heeft ter inzage gelegen voor de bevolking van 6 september 2010 tot en met 5 oktober 2010. Op basis van de ingeleverde opmerkingen en na diverse overlegmomenten met betrokken instanties heeft de dienst Mer op 9 juni Richtlijnen uitgevaardigd. Het plan-MER dat nu in opmaak is moet voldoen aan de door de initiatiefnemer (Fluxys) in de NPC voorgestelde methodologie, aangevuld/aangepast met de vereisten die in deze richtlijnen geformuleerd worden. Beide documenten zijn beschikbaar op www.mervlaanderen.be (rubriek dossierdatabank, dossiernummer “PLIR0051”). Mogelijke effecten op natuurgebieden zoals de Kempense heuvelrug en het Olens Broek van de leidingstraat zullen in de bovenstaande planMER worden onderzocht, de mogelijke ecologische schade (en mogelijk herstel ervan) zal er beschreven en beoordeeld worden. Indien de verwachte effecten aanzienlijk zijn zullen maatregelen voorgesteld worden om de schade te verminderen, incl. mogelijke tracéwijzigingen, die dan opnieuw ook binnen andere disciplines (bijv. Mens) beoordeeld worden. Het is de taak van een planMER om in deze een meest milieuvriendelijk tracé voor te stellen. Hierin zal uiteraard rekening worden gehouden met minimale natuurschade (zo weinig mogelijk door natuurgebied), maximale veiligheid (zo ver mogelijk van woongebieden en woningen) en maximale bundeling met bestaande lijninfrastructuren (wegen, spoorwegen, kanalen en andere leidingen). Bij de keuze van een tracé worden in functie van ecologische omstandigheden de volgende principes gehanteerd: zoveel mogelijk bundelen van de verschillende bestaande en nog geplande leidingstracé’s om aansnijding van nieuwe gebieden te vermijden; en vermijden van ecologisch zeer waardevolle gebieden waar grote negatieve effecten worden verwacht. De Kempense heuvelrug en de daarop aansluitende vallei van de Kleine Nete vormen een ecologisch zeer waardevol natuurkerngebied, waarvoor het natuurrichtplan “Kempense Heuvelrug Benedenstrooms” is goedgekeurd. Het gebied is aangeduid als Vlaams Ecologisch Netwerk nr. 313 Vallei van de Kleine Nete benedenstrooms en Habitatrichtlijngebied BE2100026 Valleigebied van de Kleine Nete met brongebieden, moerassen en heiden. In een tracé ten oosten van Herentals komt het geplande tracé ook door het hermeanderingsproject Kleine Nete (dat gelegen is binnen het projectgebied Alfa met Europese steun, Interreg IV B NWE) met daaraan gekoppelde natuurgerichte werken. Dat project is momenteel lopende. Natuurherstel en waterberging van de vallei staan hier centraal. Onder andere het gebied ten westen van de spoorweg (De Hellekens) wordt heringericht en oude meanders ten oosten van de spoorweg worden opnieuw aangesloten. Door de op korte afstand grote hoogteverschillen en gradiënten van droog naar nat vormt het natuurgebied een ecologisch uiterst waardevol geheel. Bijgevolg lijkt het niet evident een tracé binnen een natuurgebied met kwaliteiten zoals de Kempense Heuvelrug en het Olens Broek vast te leggen. De ecologische schade in een hypothese met een tracé door de Kempense Heuvelrug en het Olens Broek omvat het volgende. Tijdens de werken. Waar met een open sleuf gewerkt wordt, treedt er verlies van beschermde vegetaties op en rechtstreeks of onrechtstreeks ook nog door tijdelijke bemalingswerken. Afhankelijk van de periode waarin de werken uitgevoerd worden, kan verstoring van vogelsoorten en andere diersoorten optreden. Voorts kan nog beschadiging van veenbodems die van belang zijn voor een goede lokale waterhuishouding voorkomen. Na de werken. Wijziging van de potenties voor de aanwezige vegetaties en mogelijke effecten van verdroging en verruiging, kunnen leiden tot een kwaliteitsvermindering van deze gebieden. Het aanbrengen van een nieuwe leiding in dit gebied brengt door de verplichte voorbehouden zone steeds blijvende beperkingen met zich mee voor de verdere uitbouw en versterking van de natuurpotenties in de vallei, waar in het kader van het integraal waterbeleid (bekkenbeheerplan) en Natura 2000 herstelmaatregelen in het vooruitzicht gesteld zijn. Vegetaties op drogere zandgronden kunnen zich herstellen over een periode van 10 jaar, afhankelijk van de klimatologische omstandigheden en het beheer. Verstoringen van bodem en waterhuishouding in de vallei kunnen permanent zijn, met blijvende gevolgen voor planten en dieren van laagveengebieden.”

Specifiek over een eventuele aanleg van de leidingen langs de E313 of het Albertkanaal, stellen beide ministers dat dit een vrij technische zaak is en verwijzen ze naar de NPC en de richtlijnen. Opnieuw letterlijk geciteerd uit het ministeriële antwoord: “In §4.1 van de MER-richtlijnen valt o.a. te lezen dat ‘Teneinde aan de doelstelling van het plan te voldoen, werden in eerste instantie voor de leidingstraat tussen Herentals en Ham drie andere tracé alternatieven overwogen. Deze alternatieven, die overwegend parallel liepen met de E313 (ten noorden en ten zuiden) en het Albertkanaal (ten zuiden), werden echter niet weerhouden omwille van verschillende redenen (technische haalbaarheid, voldoen aan wettelijke bepalingen en voldoen aan andere randvoorwaarden,…) en zullen dus ook niet in het MER besproken worden. Aangezien deze alternatieven niet-haalbaar waren en er zoveel mogelijk dient gestreefd te worden naar parallellisme met bestaande lijninfrastructuur, werd een tracé ten noorden van het Albertkanaal in overweging genomen. Op basis van overleg met verschillende administraties werd uiteindelijk tot een basistracé gekomen. Dit tracé dient, samen met een aantal tracé-alternatieven (aangegeven in de NPC onder §2.5.1.2), in het MER verder onderzocht te worden.’ De NPC beschrijft op verschillende pagina’s (o.a. in §2.5.1.1 van p.21 tot p.24) de verschillende redenen waarom de bundeling met E313 en bundeling met de zuidelijke oever van het Albertkanaal niet mogelijk is. Het gaat hier, zoals reeds opgenomen in de richtlijnen, om technische haalbaarheid, voldoen aan wettelijke bepalingen, aan wettelijke afstandsregels, e.d.: a) vanuit ecologisch standpunt is er geen principieel bezwaar, indien de nodige aandacht uitgaat naar maatregelen ter hoogte van het militaire domein van Grobbendonk, zoals een maximale bundeling met bestaande leidingen.Langs de autosnelwegen ligt een bouwvrije strook van 30m gemeten vanaf de rand van het domein van de autosnelweg. De eerste 10m is strikt bouwvrij en hierop kan geen uitzondering worden gemaakt. Voor de volgende 20m kan er, mits goedkeuring, een afwijking worden toegestaan. Er zijn al contacten geweest met Fluxys over deze problematiek. b) vanuit ecologisch standpunt is er geen principieel bezwaar, indien de nodige aandacht uitgaat naar begeleidende maatregelen bij het doorkruisen van de vallei van de Grote Nete. Mits de gepaste maatregelen en de juiste uitvoeringstechnieken is de inschatting dat de impact hier mogelijk beperkt blijft, gekoppeld aan de geringere breedte van de ecologisch waardevollere valleigedeelten (ca. 600 m). In de loop van vergunningsprocedures voor Fluxys met de daarbij horende adviezen zullen de bevoegde diensten deze tracés mee betrekken in het overleg dat daarbij aan de orde is. Een tracé langs het Albertkanaal heeft wel ernstige nadelen. Voor alle locaties geldt dat onderhoudswerken aan het kanaal nagenoeg onmogelijk worden of slechts kunnen onder zeer strenge voorwaarden. Op locaties waar het kanaal in ophoging ligt, kan dit in geval van calamiteiten (o.a. dijkbreuk, verzakking dijk,…) ernstige gevolgen hebben. Voorts kan worden vastgesteld dat bij de verhoging van de bruggen en de (lokale) verbreding van het kanaal de aanwezige leidingen een ernstig probleem vormen voor deze realisaties omwille van lange procedures om dergelijke leidingen te verleggen, die tevens gepaard gaan met enorme kosten. Op locaties waar een industrieterrein langs het kanaal is gelegen of gepland, zal een pijpleiding de modal shift en het intensief gebruik van het kanaal waarnaar de Vlaamse overheid in het kader van Vlaanderen in Actie streeft, volledig worden gehypothekeerd daar het industrieel gebruik (vaste constructies, laad- en los activiteiten, enz.) bovenop dergelijke leidingen niet is toegelaten. Bovendien dient nog meegegeven dat de interferentie van een dergelijke leiding met Seveso-bedrijven, waarvan er langs het Albertkanaal meerdere zijn gelegen en die ook best langs watergebonden bedrijventerreinen worden geplaatst, ten stelligste moet worden vermeden. Er zijn contacten tussen Fluxys en de waterwegbeheerder NV De Scheepvaart.”

Een lang antwoord van de Vlaamse minister van Leefmilieu en van Mobiliteit en Openbare Werken dus, maar de problematiek is dan ook complex. “Ik hoop uiteraard dat àlle betrokken instanties en politici maximaal àlle opties uitgebreid (her)bestuderen en open overleggen, vooraleer definitief beslist wordt” benadrukt gemeenteraadslid Paulis, “zodat uiteindelijk natuurlijk gekozen wordt voor een haalbare mogelijkheid die in en om Herentals veiligheid en een minimum aan overlast combineert!”

Natuurlijk moet ook ten gronde uitgezocht worden hoe het mogelijk is dat in een dergelijk recent aangelegde verkaveling (Ekelenberg betreft een volledig nieuwe ontwikkeling, gelegen tussen de Ekelstraat en de spoorweg) zo’n wateroverlast kan ontstaan. Guy Paulis: “Wat liep er bij studie, planning en/of uitvoering mis? Die vragen werpen zich op. Maar ondertussen zou het schepencollege op korte termijn best een aantal eenvoudige zaken aanpakken, zoals het ontstoppen en uitspuiten van de riolen en het optimaliseren van de grachtjes. Het infiltratiebekken is ondertussen al wel proper gemaakt door de stadsdiensten. En gelukkig waren de afgelopen herfstweken uitzonderlijk droog. Maar een fundamentele oplossing dringt zich met de winter voor de deur op. Herentals kent enkele jarenlange pijnpunten m.b.t. wateroverlast, hopelijk verschijnt Ekelenberg straks niet óók op dat lijstje!”

Het afgelopen jaar verbeterde er op-het-terrein niets, integendeel, de winter hapte her en der nieuwe stukjes uit de oever. Guy Paulis: “De minister erkent nu in haar antwoord dat de toestand van de oevers van de Nete op bepaalde plaatsen niet goed is. Bij een grondige inventarisatie werden 9 locaties vastgesteld waar de oever is afgekalfd over een totale lengte van ongeveer 200 meter. Het wandelpad was overgroeid en op sommige plaatsen moeilijk toegankelijk. De VMM heeft een bestek opgemaakt voor het uitvoeren van oeverherstellingen langs onder meer de Nete. De opening van de offertes was op 7 september 2011. Er werd informeel overlegd met de betrokken gemeentes. Er werd afgesproken dat VMM zou instaan voor het maaibeheer van het wandelpad op de dijk. De minister geeft aan dat de Kleine Nete een ecologisch waardevolle waterloop is waarbij het behoud van natuurlijke oevers belangrijk is. Er zullen daarom geen harde materialen gebruikt worden om de oevers te verdedigen zodat het natuurlijke karakter van de waterloop maximaal behouden blijft. Afhankelijk van de ernst van de oeverafkalving wordt gebruik gemaakt van verschillende natuurtechnische methodes. Op drie locaties wordt gebruik gemaakt van perkoenpalen en kokosblokken en dit wordt afgedekt met vooraf ingezaaide geotextiel. Op 4 plaatsen wordt de oeverherstelling uitgevoerd met levende wiepen tussen perkoenpalen. Op twee plaatsen volstaat een grondaanvulling. Eens deze werken achter de rug, zou het opnieuw veiliger wandelen en joggen moeten zijn. De minister benadrukt wel dat in zones waar het wandelpad zeer dicht tegen de oever komt, een verlegging aangewezen is. Het is aan de betrokken gemeentebesturen om hier de nodige initiatieven te nemen. Afwachten of de gemeentebesturen dit nu doen…”

Guy Paulis, gemeenteraadslid in Herentals: “De timing van dit initiatief is zeer merkwaardig. Ik vind dat de uitleg van het schepencollege – dat zonnepanelen en –boilers intussen ingeburgerd zijn – steek houdt, maar die verklaring was net zo goed enkele maanden of al meer dan een jaar geleden geldig!! Alle cijfers bewijzen immers dat de grote doorbraak van zonne-energie in dit land reeds in 2009 plaatsvond. De reden waarom het schepencollege nu halsoverkop de subsidiereglementen wil opheffen, en dan die maatregel ook nog meteen van kracht wil laten gaan de ochtend na de eerstvolgende gemeenteraadszitting, is zonneklaar: het schepencollege begint zich blijkbaar (eindelijk) te realiseren dat er grenzen zijn aan de financiële mogelijkheden van de Stad. Nu moet er gauw gauw bespaard worden… helaas zonder degelijk plan of visie.”

De mooie woorden over groene energie en duurzaamheid worden vandaag dan ook pijlsnel opgeborgen. Paulis: “Nu de bodem van de stadskas in zicht is en er nog een jaar bestuurstijd over blijkt te zijn, wordt het geld genomen waar maar kan. Herentalsenaren die rekenden op weldra een kleine tegemoetkoming bij hun investeringen in hernieuwbare energie, hebben nog enkele dagen om zich naar het stadhuis te reppen en een aanvraag in te dienen, want volgende week woensdag zal het te laat zijn… Een vooruitziend stedelijk financieel beheer had dit soort van beslissingen kunnen vermijden en had de inwoners nu niet blootgesteld aan willekeur en toeval.”